Mızrap ve sağ el tekniği

Çarpma: Süsleme mi Vurgu mu?

19 Mayıs 2026 2 dk okuma

Çarpma, asıl sesten hemen önce duyulan çok kısa bir sestir. Udda genellikle sol el parmağıyla üretilir, mızrap tek vuruş yapar.

Kısa olması şarttır. Uzayan çarpma ayrı bir nota gibi duyulur.

Çarpmanın işlevi süslemek değil, asıl sesi öne çıkarmaktır. Her sese çarpma konmaz; konursa vurgu anlamını yitirir. Geleneksel üslupta çarpma çoğunlukla cümle başlarında ve karar seslerinde kullanılır. Hangi sesin çarpmalı çalınacağı yöreye ve ekole göre değişir.

Kursiyer bunu nota üzerinden değil, kayıt dinleyerek öğrenir. Çalışma yöntemi şudur: cümle önce çarpmasız çalınır, sonra tek bir yere çarpma eklenir. Fark duyulmuyorsa çarpma yanlış yere konmuştur. Çarpmanın hangi aralıktan geleceği de anlam taşır; bir alt sesten gelen çarpma yumuşak, bir üst sesten gelen çarpma daha keskin bir vurgu üretir.

Çarpma yoğunluğu yöreden yöreye ve dönemden döneme değişir; eski kayıtlarda daha sık, çağdaş icralarda daha seçici bir kullanım göze çarpar. Derslerimizde çarpma, kayıt dinleme ve tek noktada deneme yöntemiyle öğretilir.

Sık Sorulan Sorular

Çarpma nota da yazılır mı?

Bir bölümü yazılır; ancak yazılı olmayan çarpmalar üslubun büyük bölümünü oluşturur.

Aşağıdan mı yukarıdan mı çarpılır?

İkisi de kullanılır; makamın seyri hangi yönün doğal olduğunu belirler.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları | mızrap ve sağ el tekniği bölümümüz